هدف: پژوهش حاضر به منظور بررسی میزان اثر بخشی آموزش مهارت های اجتماعی بر رفتار سازگارانه کودکان عقب مانده ذهنی خفیف انجام شده است. روش: 28 دانش آموز که بر پایه آزمون هوش و کسلر کودکان، عقب مانده ذهنی خفیف تشخیص داده شده و دارای سطوح سازگاری پایین در خرده مقیاس های مهارت های زندگی روزمره و مهارت های اجتماعی شدن مقیاس واینلند، با هوش بهر 63 تا 67 و در گروه سنی 11 سال و 10 ماه بودند، انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش (n=14) و گواه (n=14) تقسیم شدند. نخست هریک از آزمودنی ها به کمک فهرست مهارتهای اجتماعی و دو خرده مقیاس مهارت های زندگی روزمره و مهارت اجتماعی شدن مقیاس واینلند ارزیابی شدند. سپس آموزش مهارت های اجتماعی به مدت 5/2 ماه در 15 جلسه آموزشی برای آزمودنی های گروه آزمایش اجرا شد. در پایان دوره آموزش و 2 ماه پس از آن، همه آزمودنی ها دوباره به کمک ابزارهای یاد شده ارزیابی شدند. یافته ها: تحلیل داده ها نشان داد که گروه آزمایش پس از پایان جلسات آموزشی، بهبود معنی داری را در زمینه رفتار سازگارانه (مجموع مهارت های زندگی روزمره و مهارت اجتماعی شدن) و مهارت های اجتماعی پیدا کرده است. بررسی پیگیری نیز نشان داد که بهبودهای به دست آمده از آموزش، 2 ماه پس از پایان آموزش نیز همچنان حفظ شده است. نتیجه: آموزش مهارت های اجتماعی سبب افزایش رفتار سازگارانه کودکان مبتلا به عقب ماندگی خفیف ذهنی می شود.

پژوهش حاضر، با هدف تهیه پرسشنامه ارزیابی اختلالات رفتاری در دانش آموزان با عقب ماندگی ذهنی خفیف دوره راهنمایی صورت گرفته است. پس از مصاحبه با معلمان این دانش آموزان، پرسشنامه ای شامل 29 پرسش تهیه شده و مطالعه مقدماتی بر روی 30 نفر از دانش آموزان پسر با عقب ماندگی خفیف ذهنی در دوره راهنمایی صورت گرفت. در پایان، پرسشنامه بر روی 150 نفر از این دانش آموزان که از طریق نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شده بودند، اجرا و نتایج، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش حاضر که بر اساس تحلیل عوامل پرسش ها به دست آمد بیانگر آن بود که مشکلات رفتاری گروه نمونه را می توان به چهار عامل طبقه بندی کرد: مشکلات سلوک، تمایلات بزهکارانه، فزون کنشی و حواس پرتی.

هدف. یکی از مشکلاتی که افراد عقب مانده ذهنی علاوه بر مشکلات شناختی دارند، اختلالات روانی می باشد. پی بردن به رابطه اختلالات روانی و عقب ماندگی ذهنی یکی از مواردی است که در سالهای اخیر مورد توجه متخصصین علوم رفتاری بویژه روانپزشکان و متخصصین عقب ماندگیهای ذهنی قرار گرفته است. هدف این تحقیق بررسی میزان فراوانی اختلالات روانی در افراد عقب مانده ذهنی خفیف و مرزی مراکز توانبخشی شهر اصفهان می باشد.روش ها. 100 نفر از افراد عقب مانده ذهنی شامل 58 جوان و بزرگسال مرد و 42 جوان و بزرگسال زن، به روش تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. میزان فراوانی اختلالات روانی آنان توسط پرسشنامه آسیب شناسی روانی در افراد عقب مانده ذهنی جانی ال ماتسون که دارای دو فرم «خود سنجی» و «ارزیابی توسط دیگران» است، مورد ارزیابی قرار گرفت. اطلاعات با استفاده از رتبه درصدی تحلیل واریانس چند متغیری ضریب هبستگی پیرسون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج. اختلالات روانی در میان افراد عقب مانده ذهنی نسبتا شایع می باشد. همچنین اختلالات روانی در میان زنان عقب مانده ذهنی نسبت به مردان بیشتر است. نتایج نیز نشان دادند که میان اختلالات روانی و ضریب هوشی این افراد در تمام زیر مقیاسهای فرم خود سنجی، رابطه وجود دارد.نتیجه گیری. این تحقیق نشان داد که میزان اختلالات روانی در افراد عقب مانده ذهنی خفیف و مرزی بویژه زنان نسبتا رایج است. این امر نشان می دهد که افراد عقب مانده ذهنی علاوه بر مشکل هوشی می توانند دارای اختلالات روانی نیز باشند. بنابراین، متخصصین علاوه بر توجه کردن به مشکل هوشی این افراد ضروری است که به مسایل جانبی آنان از جمله احتمال اختلالات روانی نیز توجه نمایند.

در این پژوهش، روند تحول تئوری ذهن در کودکان عقب مانده ذهنی و عادی، و همچنین رابطه برخی متغیرهای جمعیت شناختی مانند سن، جنس، و طبقه اقتصادی - اجتماعی با تئوری ذهن بررسی شده است.برای این کار، 80 نفر دانش آموز دختر و پسر (40 نفر عقب مانده ذهنی و 40 نفر عادی) 7 تا 9 ساله از مراکز آموزشی کم توان ذهنی و مدارس کودکان عادی شهر شیراز انتخاب و بررسی شدند. برای تعیین تئوری ذهن و مولفه های آن (تئوری ذهن سطح اول، تئوری ذهن سطح دوم، و تئوری ذهن سطح سوم)، آزمون تئوری ذهن گرفته شد.در تجزیه و تحلیل داده ها، روش های آمار توصیفی، تحلیل واریانس یک سویه، آزمون های تعقیبی، تحلیل واریانس دو سویه، و رگرسیون چند متغیره به کار رفت.یافته ها نشان داد که در هر دو گروه عقب مانده و عادی، روند تحول تئوری ذهن با توجه به سن صعودی است. تئوری ذهن کودکان با جنسیت ارتباط ندارد. کودکان عقب مانده ذهنی و عادی، در تئوری ذهن تفاوتی معنادار با هم دارند، ولی تعامل جنسیت و نوع آزمودنی (عقب مانده و عادی) معنادار نیست. بررسی متغیرهای جمعیت شناختی نشان داد که سن و تحصیلات پدر پیش بینی کننده مثبت و معناداری در رابطه با تئوری ذهن و مولفه های آن است و الگوی این پیش بینی در کودکان عقب مانده و عادی یکسان است.

به منظور بررسی اثر موسیقی غیر فعال و حرکات خود انگیخته در مهار پرخاشگری کودکان عقب مانده ذهنی خفیف و مقایسه اثر موسیقی بین کودکان عقب مانده ذهنی خفیف، 40 دانش آموز دختر و پسر ( از هر گروه 20 نفر) از پنج مدرسه استثنایی شهر کرج برگزیده شدند. این کودکان به آموزن های نگهداری ذهنی پیاژه (آزمون خمیر) و ریون رنگی (کودکان) از نظر هوشی همتا شدند در مرحله بعد به منظور تعیین میزان پرخاشگری تحت آزمون ناکامی روزنزوایک قرار گرفتند. آزمودنی ها به شیوه تصادفی به چهار گروه (دو گروه گواه دو گروه آزمایشی) تقسیم شدند. به دو گروه آزمایشی دختر و پسر به مدت 50 روز (هفته ای سه جلسه 75 دقیقه ای) از طریق ضبط صوت موسیقی ارائه گردید، کودکان اجازه داشتند که به همراه موسیقی حرکات خود جوش و منظمی انجام دهند و یا دست برنند. بعد از اتمام جلسات مداخله، کودکان مجدداً با آزمون ناکامی روزنزوایک مورد بررسی قرار گرفتند، پس از خارج کردن اثر پیش آزمون با روش تحلیل کواریانس نتایج نشان داد که موسیقی غیر فعال و حرکات خود انگیخته در مهار پرخاشگری تاثیر معناداری دارد ولی تعدیل اثر متغیر مستقل توسط جنس، معنادار نبود. علاوه بر داده های کمی، نتایج کیفی که شامل مشاهدات پژوهشگر و گزارش های والدین و معلمان می باشد؛ نیز بیانگر تأثیر مؤثر متغیر مستقل در مهار کردن متغیر وابسته می باشد.